Digitale kloof verkleinen? Denk aan usability

Een leesbare en gebruiksvriendelijke website verkleint de digitale kloof, concludeert Alexander van Deursen. Hij promoveert volgende week op een model om internetvaardigheden te meten en doet aanbevelingen voor het verbeteren van websites.

De consequenties van niet deelnemen aan nieuwe technologische ontwikkelingen worden steeds ingrijpender. Op internet kan de kloof tussen ‘haves’ en ‘have-nots’ niet eenvoudig worden overbrugd door het beschikbaar stellen van apparatuur of een breedbandverbinding, betoogt Alexander van Deursen, promovendus aan de UTwente.Van Deursen meent dat internetvaardigheden een belangrijker rol moeten spelen in het onderzoek naar de digitale kloof. In zijn proefschrift ‘Internet Skills’ stelt hij vast dat de relatieve verschillen tussen laag- en hoogopgeleiden op internet steeds groter worden. Veel mensen functioneren op een laag niveau van internetvaardigheden:

Mensen die niet mee kunnen komen, worden uitgesloten. Steeds meer informatie en diensten komen alleen online beschikbaar en niet meer via de telefoon of een balie. Denk aan het kopen van een kaartje voor Lowlands, het boeken van een goedkope vakantie, het kiezen van een zorginstelling of het zoeken naar partijen bij je politieke voorkeur.

Wat zijn internetvaardigheden?

Maar wat zijn internetvaardigheden eigenlijk? Daarvoor ontwikkelde Van Deursen een model dat vier soorten vaardigheden onderscheidt:

• Operationele vaardigheden
• Formele vaardigheden
• Informatievaardigheden
• Strategische vaardigheden

Beleid of gebruiksvriendelijkheid?

Om de schade te beperken, kan uiteraard beleid worden ontwikkeld en kunnen programma’s en cursussen worden aangeboden. Maar welke rol kunnen individuele aanbieders van online informatie spelen bij het gebruiksvriendelijk maken van hun content? Ook daarvoor doet Van Deursen diverse aanbevelingen:

• Bied een duidelijke terugkoppeling aan (bijvoorbeeld dat de zoekmachine nog aan het zoeken is);
• Hanteer consistente en eenvoudige ontwerpen;
• Sites voor dummies: bied een alternatieve site die qua ontwerp en didactische aanpak standaard is;
• Geef suggesties bij het definiëren van zoekwoorden of suggereer extra opties (‘Bedoelde u misschien…’);
• Ontwikkel beslissingsondersteunende software voor onderwerpen waarmee mensen vaak in aanraking komen.